Xét nghiệm giang mai là bước quan trọng giúp chẩn đoán chính xác, điều trị kịp thời và ngăn ngừa lây lan. Bài viết dưới đây của Phòng khám Maia&Maia sẽ giúp mọi người hiểu rõ khi nào cần xét nghiệm, các loại xét nghiệm phổ biến, quy trình thực hiện và những lưu ý quan trọng trước và sau khi làm test giang mai.
I. Khi nào cần làm xét nghiệm giang mai?
Mọi người nên chủ động xét nghiệm giang mai trong các trường hợp sau đây để kịp thời phát hiện và điều trị sớm:
- Quan hệ tình dục không an toàn, đặc biệt với người không rõ tình trạng sức khỏe hoặc có nhiều bạn tình
- Xuất hiện vết loét, phát ban, sẩn đỏ hoặc tổn thương bất thường ở cơ quan sinh dục, miệng, hậu môn hay vùng da lân cận
- Có bạn tình được chẩn đoán mắc bệnh giang mai hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác
- Phụ nữ mang thai nên được xét nghiệm giang mai trong các lần khám thai định kỳ để phòng lây truyền cho thai nhi
- Người thuộc nhóm nguy cơ cao (có nhiều bạn tình, quan hệ đồng giới nam hoặc từng mắc bệnh lây qua đường tình dục)
- Trước khi kết hôn, hiến máu, hiến tạng hoặc tiến hành các thủ thuật y khoa
II. Các loại xét nghiệm giang mai phổ biến hiện nay
Hiện nay, có nhiều phương pháp xét nghiệm giang mai giúp phát hiện bệnh ở các giai đoạn khác nhau. Tùy vào triệu chứng, thời điểm nghi ngờ nhiễm và điều kiện cơ sở y tế, bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm phù hợp, điển hình như:
1. Xét nghiệm sàng lọc (không đặc hiệu)
Xét nghiệm sàng lọc là bước đầu tiên trong quá trình kiểm tra bệnh giang mai, thường dùng để phát hiện kháng thể không đặc hiệu mà cơ thể tạo ra khi bị nhiễm xoắn khuẩn Treponema pallidum. Hai kỹ thuật phổ biến là RPR và VDRL sử dụng mẫu máu của người bệnh. Thời gian trả kết quả khá nhanh, thường trong vòng vài giờ hoặc trong ngày.
Phương pháp này có ưu điểm là đơn giản, chi phí thấp và dễ triển khai trên diện rộng, phù hợp cho việc sàng lọc ban đầu hoặc theo dõi hiệu quả điều trị. Tuy nhiên, độ đặc hiệu không cao nên có thể gặp dương tính giả do các bệnh lý khác như lupus, viêm gan, thai kỳ… hoặc âm tính giả ở giai đoạn đầu khi lượng kháng thể còn thấp. Vì vậy, kết quả cần được đối chiếu với các xét nghiệm đặc hiệu để khẳng định chẩn đoán.
2. Xét nghiệm tìm kháng thể đặc hiệu
Xét nghiệm tìm kháng thể đặc hiệu nhằm phát hiện kháng thể chống lại xoắn khuẩn giang mai, giúp xác nhận chính xác người bệnh có từng nhiễm Treponema pallidum hay không. Hai kỹ thuật thường dùng là TPHA và FTA-ABS. Kết quả thường có sau 1 – 3 ngày tùy vào năng lực xét nghiệm của từng cơ sở y tế.
Ưu điểm lớn nhất là độ chính xác cao, đặc biệt khi được dùng để xác nhận sau khi test sàng lọc dương tính. Ngược lại, hạn chế của xét nghiệm này là kháng thể đặc hiệu có thể tồn tại suốt đời, ngay cả khi người bệnh đã điều trị khỏi hoàn toàn. Do đó, xét nghiệm này không giúp phân biệt được bệnh đang hoạt động hay đã qua giai đoạn điều trị.
3. Xét nghiệm giang mai PCR
Phương pháp PCR sử dụng công nghệ khuếch đại gen để phát hiện trực tiếp DNA của xoắn khuẩn trong mẫu bệnh phẩm như máu, dịch tiết hoặc mô tổn thương. Xét nghiệm này có khả năng phát hiện bệnh ở giai đoạn rất sớm, thậm chí trước khi cơ thể hình thành kháng thể. Thời gian trả kết quả thường từ 1 – 2 ngày, tùy theo quy trình của phòng xét nghiệm.
Ưu điểm nổi bật của PCR là độ nhạy và độ đặc hiệu rất cao, giúp chẩn đoán nhanh, chính xác và giảm nguy cơ bỏ sót ca bệnh. Tuy nhiên, chi phí xét nghiệm giang mai bằng PCR khá cao và đòi hỏi thiết bị hiện đại cùng kỹ thuật viên chuyên môn cao, vì vậy chỉ thực hiện được tại các cơ sở y tế lớn hoặc phòng xét nghiệm đạt chuẩn.
4. Soi kính hiển vi trường tối
Soi kính hiển vi trường tối là phương pháp quan sát trực tiếp xoắn khuẩn Treponema pallidum trong mẫu dịch lấy từ tổn thương nghi ngờ như vết loét sinh dục, vết trợt, dịch tiết. Khi soi dưới kính hiển vi đặc biệt, bác sĩ có thể nhìn thấy vi khuẩn di động đặc trưng. Thời gian trả kết quả rất nhanh, thường ngay sau khi lấy mẫu và tiến hành soi kiểm tra.
Ưu điểm của kỹ thuật này là phát hiện bệnh sớm và trực quan, đặc biệt hiệu quả trong giai đoạn đầu khi vi khuẩn còn hiện diện ở tổn thương hở. Tuy nhiên, phương pháp cũng có hạn chế nhất định đó là chỉ áp dụng được với mẫu tươi còn rỉ dịch, yêu cầu thao tác chính xác và thiết bị chuyên dụng. Nếu mẫu bị khô, bảo quản kém hoặc lấy sai vị trí, kết quả dễ bị sai lệch.
III. Quy trình xét nghiệm chẩn đoán giang mai
Quy trình xét nghiệm giang mai thường được thực hiện qua các bước sau:
- Bước 1: Khai thác thông tin và thăm khám lâm sàng: Bác sĩ trao đổi về tiền sử quan hệ, triệu chứng nghi ngờ và kiểm tra vùng tổn thương.
- Bước 2: Lấy mẫu bệnh phẩm: Mẫu xét nghiệm có thể là máu, dịch tiết hoặc mô tổn thương tùy từng trường hợp.
- Bước 3: Thực hiện xét nghiệm: Phòng lab tiến hành các kỹ thuật như RPR, TPHA, PCR hoặc soi kính hiển vi để phát hiện xoắn khuẩn.
- Bước 4: Trả kết quả và chẩn đoán: Kết quả có thể có trong ngày hoặc sau 1 – 3 ngày; bác sĩ kết hợp lâm sàng để đưa ra chẩn đoán chính xác.
- Bước 5: Tư vấn và điều trị: Người bệnh được hướng dẫn phác đồ điều trị phù hợp và tư vấn cách phòng tránh lây nhiễm.
IV. Lưu ý khi thực hiện test bệnh giang mai
Để đảm bảo kết quả xét nghiệm chính xác và an toàn, người bệnh cần lưu ý một số điểm quan trọng trước và sau khi làm test giang mai:
1. Trước khi xét nghiệm
- Không tự ý sử dụng thuốc kháng sinh hoặc thuốc điều trị bệnh lây qua đường tình dục trước khi xét nghiệm, vì có thể làm sai lệch kết quả
- Nếu làm xét nghiệm máu, nên nhịn ăn 4 – 6 tiếng theo hướng dẫn của bác sĩ
- Giữ vệ sinh cơ quan sinh dục sạch sẽ, tránh dùng dung dịch sát khuẩn hoặc bôi thuốc lên vùng nghi ngờ tổn thương trước khi lấy mẫu
- Thông báo cho bác sĩ nếu đang mang thai, có bệnh lý mãn tính hoặc đang dùng thuốc điều trị khác để được tư vấn phù hợp
- Chuẩn bị tâm lý thoải mái, tránh lo lắng hoặc căng thẳng trước khi làm test
2. Sau khi nhận kết quả
Sau khi có kết quả xét nghiệm giang mai, người bệnh cần hiểu rõ ý nghĩa của từng kết quả để có hướng xử lý phù hợp:
- Âm tính: Cho thấy chưa phát hiện nhiễm giang mai tại thời điểm xét nghiệm, nhưng nếu mới có hành vi nguy cơ, bệnh có thể đang trong giai đoạn ủ. Nên xét nghiệm lại sau 2 – 4 tuần và tiếp tục duy trì quan hệ tình dục an toàn.
- Dương tính: Xác định đã nhiễm xoắn khuẩn Treponema pallidum và cần được điều trị sớm bằng kháng sinh đặc hiệu theo chỉ định bác sĩ. Trong thời gian điều trị nên kiêng quan hệ, đồng thời xét nghiệm lại và thông báo cho bạn tình để kiểm tra, điều trị kịp thời.
Như vậy qua thông tin mà Phòng khám Maia&Maia cung cấp có thể thấy xét nghiệm giang mai là biện pháp cần thiết giúp phát hiện bệnh sớm, tránh biến chứng nguy hiểm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Nếu nghi ngờ có dấu hiệu nhiễm giang mai, hãy chủ động thăm khám sớm để được tư vấn và can thiệp kịp thời.
